YGS-LYS-KPSS TARİH DERS NOTLARI VE SORULARI
   
 
  Yükseliş Dönemi-1
OSMANLI DEVLETİNİN YÜKSELME DEVRİ (1453–1579)
 
Yükselme Dönemi Padişahları
1-  Fatih (II. Mehmet) 
2-  II. Bayezıt
3-  Yavuz Sultan Selim
4-  Kanuni Sultan Süleyman
5-  Selim II
6-  Murat III

FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ (1451–1481)
İstanbul'un Fethini Gerektiren Sebepler:   
 - Bizans'ın Osmanlı şehzadelerini koruyarak ve kışkırtarak, taht kavgalarına neden olması.
 - Bizans'ın Osmanlı'ya karşı düzenlenen Haçlı seferlerini teşvik etmesi,
 - Osmanlı toprak bütünlüğünü bozan bir konumda olması (Osmanlı topraklarıyla çevrili bir ada
görünümündeydi.                
 - Osmanlı'nın Anadolu'dan Rumeli'ye, Rumeli'den Anadolu'ya geçişi zordu)
 - İstanbul'un boğaza hâkim bir konumda olması ve bu yüzden Karadeniz Akdeniz suyolunun
anahtarı konumunda olması. 

Fatih'in Fethi Kolaylaştırmak İçin Aldığı Tedbirler:

 -  Bizans'a denizden gelebilecek yardımı önlemek amacıyla Anadolu Hisarı'nın karşısına
Rumeli hisarını yaptırdı.
 -  Bizans'a Balkanlardan gelebilecek muhtemel Haçlı yardımını önlemek için sınır boylarına
akıncı birlikleri gönderdi.
 -  Surlara karşılık, Şahi adı verilen büyük toplar döktürdü.
 -  Haliçteki zincire karşılık gemileri karadan yürüterek Haliç'e soktu.
İstanbul'un Fethini Kolaylaştıran Nedenler:

 - Bizans ordu ve donanmasının zayıf oluşu,

 - Kuşatma sırasında Avrupa'dan yardım alamaması.
NOT: Bizans kuşatma sırasında sadece Venedik ve Cenevizlilerden yardım alabilmiştir.
NOT: Cenevizliler kuşatma sırasında ticari kaygılarından dolayı hem Osmanlılara, hem de
Bizans'a yardım
etmişlerdir.
 

İstanbul’un Fethinin Dünya Tarihi Bakımından Sonuçları:
  * Venedik ve Ceneviz ticareti olumsuz yönde etkilenmiştir. 
  * Bin yıllık Bizans imparatorluğu tarihe karışmıştır.
  * Ortaçağ kapanmış, Yeniçağ başlamıştır.
  * İstanbul'dan kaçan Bizanslı bilim adamları Avrupa'da Rönesans ve reform hareketlerinin
başlamasında
etkili olmuşlardır.
  * Feodalite(derebeylik) sistemi çözülmeye başlamıştır.
 
İstanbul'un Fethinin Türk Tarihi Bakımından Sonuçları:
- Osmanlı Devleti Yükselme dönemine girmiştir.
- Başkent Edirne'den İstanbul'a taşınmıştır.
- Osmanlı toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Osmanlı'nın Anadolu-Rumeli geçişi
kolaylaşmıştır.
- Osmanlı toprakları arasında sürekli sorun çıkaran bir fitne yuvası ortadan
kaldırılmıştır.

- Karadeniz-Akdeniz deniz ticaret yolunun denetimi Osmanlılara geçmiştir.
- Osmanlı Devleti İslam dünyasında haklı bir şöhret ve itibara kavuşmuştur.
FATİH DÖNEMİ ÖNEMLİ OLAYLARI
1)- Balkanlarda Fetihler 
  • Belgrat  hariç  bütün  Sırbistan fethedildi.                      
  • Arnavutluk fethedildi         
  • Bosna-Hersek fethedildi            
  • Eflak-Boğdan fethedildi.      
 
2)- Anadolu'da Fetihler    
 
- Cenevizlilerden Amasra alındı, 
- Candaroğullarından Sinop alındı
- Karamanoğullarından Konya ve Karaman alındı.                           
- Trabzon Rum İmparatorluğuna son verildi (1461).  
- Otlukbeli Savaşı yapıldı.(1473) Akkoyunlu Devleti hükümdarı Uzun
Hasan ile Fatih Sultan Mehmet arasındaki bu savaşı Osmanlılar kazandı)
 
3)- Denizlerde Fetihler Ve Seferler
 
- Bazı Ege adaları alındı (İmroz, Taşoz, Semadirek, Midilli. Eğriboz adaları alındı.
Rodos adası kuşatıldı fakat alınamadı).

- Kırım Hanlığı Osmanlılara bağlandı.
- Otranto (İtalya Seferi) yapıldı.
- Mora Yarımadası fethedildi.     
FATİH DÖNEMİNDE YAPILAN FETİHLERİN YORUMU:
Fatih Sultan Mehmet fetihlerini rast gele değil, belirli amaçlar doğrultusunda yapmıştır.
Bu amaçları şöyle sıralayabiliriz:
  1. Karadeniz Ticaretine Egemen Olmak,
  2. Anadolu Türk Birliğini sağlamak,
  3. Anadolu'da Faaliyet Gösteren Devletleri Etkisiz kılmak,
  4. Ege ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olmak,
  5. Bizans'ın Yeniden Dirilmesini Önlemek,
  6. Katolik Roma'yı Ele Geçirmek.
1)-Karadeniz Ticaretine Sahip Olmak İçin Yapılan Fetihler:
Bosna-Hersek, Eflak-Boğdan, Cenevizlilerden Amasra'nın alınması, Trabzon Rum
İmparatorluğu'nun fethi ve Kırım Hanlığının Osmanlılara bağlanması bu amaçla yapılan
fetihlerdir.(Bu yerlerin hepsi Karadeniz kıyısındadır.
Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.)
Kırım Hanlığının Osmanlılara Bağlanması:
Hatırlanacağı gibi Altın Orda Devletinin parçalanmasıyla kurulan Türk Hanlıklarından
biri de Kırım Hanlığıdır. Fatih döneminde  Kırım Hanının ölümü üzerine oğulları arasında
taht kavgaları başlamış, Kırım Halkı Fatih'ten yardım istemiştir. Fatih Gedik Ahmet
Paşa komutasındaki Osmanlı Donanmasını Kırım'a göndererek bu hanlığı Osmanlılara bağlamıştır. 
Böylelikle:
Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.
Kırım Ordusu Osmanlıların Avrupa'ya yaptığı seferlerde yardımcı kuvvet olarak büyük yararlar
sağlamıştır.

Osmanlı Devleti Kırım Hanlığı sayesinde Orta Asya Türkleriyle temas sağlamıştır.

2)- Anadolu Türk Birliğini Sağlamak İçin Yaptığı Çalışmalar
Candaroğullarından Sinop'u alarak bu beyliğe son vermiştir. Karamanoğullarından Konya
ve Karaman'ı alarak büyük ölçüde Anadolu Türk birliğini gerçekleştirmiştir.
 
3)- Anadolu'da Faaliyet Gösteren Dev.Etkisiz Kılma Çal.
 IV. Haçlı Seferi sırasında 1204 yılında kurulan Trabzon Rum İmparatorluğunu ortadan
kaldırdı. Doğu Anadolu'da hâkimiyet kurmak isteyen AKKOYUNLU devletini 1473'te Otlukbeli
Savaşında yendi.
4)- Ege Ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olma Çalışmaları
Venediklilerin elinde bulunan Ege adalarını (İmroz, Taşoz, Limni, Bozcaada, Semadirek, Midilli,
Eğriboz) aldı. Rodos adası kuşatıldı, ancak alınamadı. Akdeniz’deki Kefolonya, Zanta ve Ayamavra
adalarını aldı. Böylece Karadeniz'de faaliyet gösteren Cenevizlilerden sonra, Akdeniz’de faaliyet
gösteren Venedik ticaretine de büyük darbe vurdu.
Osmanlı-Venedik Deniz Savaşları
Sebepleri: Osmanlıların; İstanbul'u fethetmeleri, Karadeniz ve Ege ticaretini denetimleri altına
almalarının Venedik ticaretine darbe vurması.
Sonuç: On altı yıl süren bu savaşlarda Osmanlılar Venediklilerin elinde bulunan birçok adayı ele
geçirmiştir. Fatih olası bir Haçlı ittifakını engellemek amacıyla 1479'da Venediklilere ticari
ayrıcalıklar vermiştir.
NOT: Osmanlı Devletinden ilk elçi bulundurma hakkını ve ilk ticari ayrıcalıkları elde eden devlet
Venedik’tir.
5)- Fatih'in Hıristiyanlık Mücadelesi
Hıristiyanlığın iki merkezi vardı. Biri Katolikliğin merkezi Roma (Vatikan), diğeri de Ortodoksluğun
merkezi İstanbul  ( Fener) idi.
Fatih İstanbul'u alarak, buradaki Ortodoks cemaati dini inanç ve ibadetinde serbest bırakmış ve
tüm Ortodoks Hıristiyanların koruyuculuğunu üslenmiş, böylece Hıristiyan dünyasındaki Mezhep
Birliğini engellemiştir. (İstanbul'un Fethinden önce Katolik ve Ortodoks mezhepleri birleşmeye
çalışıyorlardı).
Fatih Katoliklerin merkezi Vatikan'ı da(Roma) ele geçirmek istiyordu. Bu yüzden Gedik Ahmet
Paşa komutasındaki Osmanlı donanması İtalya'nın güneyine çıkarma yapmış ve buradaki Otranto
kalesini ele geçirmiştir. Ancak Fatih'in ölümü İtalya Seferinin yarıda kalmasına sebep olmuştur.
6)- Bizans'ın Yeniden Diriltilmesini Önlemek Çalışmaları
Bizans hanedan üyelerinin kaçtığı Trabzon Rum imparatorluğuna son verdi, yine Bizans hanedan
üyelerinin kaçtığı Mora Yarımadası'nı fethetti.

II. BAYEZIT DÖNEMİ (1482–1512)

ÖNEMLİ OLAYLAR:
  1. Cem Sultan Olayı
  2. Osmanlı-Venedik İlişkileri
  3. Osmanlı-İran İlişkileri ve Şah Kulu İsyanı
  4. Osmanlı-Memlük İlişkileri Anadolu'da Türk Birliğini Sağlama Çabaları.
 
1)- Cem Sultan Olayı:

Fatih'in ölümüyle oğulları II. Bayezıt ve Cem Sultan arasında taht kavgası başlamış, Cem Sultan
Bayezıt'a yenilmiş ve Mısır'daki Memlük Devletine sığınmıştır. Bir süre sonra yeniden Anadolu'ya
gelen Cem Sultan tekrar taht mücadelesine girişmiş, ancak yine başarısız olarak, bu defa da
Rodos adasına kaçarak, buradaki Saint Jean Şövalyelerine sığınmıştı. Şövalyeler Cem'i Papaya
teslim etmişler, daha sonra Fransa'ya gönderilen Cem burada ölmüştür.

II. Bayezıt Döneminin Özellikleri:

Cem Sultan'ın Hırıstiyan Avrupa'nın elinde olması, II. Bayezıt döneminde Avrupa'ya karşı
Osmanlıların önemli bir sefer geliştirmesini önlemiştir. Bu yüzden II. Bayezıt Dönemi sönük
bir devir olmuştur.

Cem Olayının Osmanlı Devletine Etkileri:
 
 - Cem'in Hıristiyanların eline geçmesi, batılı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasına
neden olmuştur. 

 - Batıdaki fetihlerinin durmasına neden olmuştur.
 - Cem Sultan’ın Memlükler’e sığındığı dönemde bu devlet tarafından padişah gibi karşılanıp, himaye görmesi,
 - Osmanlı-Memlük ilişkilerinin daha da bozulmasına sebep olmuştur.
 
2)- Osmanlı-Venedik İlişkileri:

Bu dönemde de Venedikliler'le deniz savaşı yapılmış, Osmanlı Devleti ilk önemli deniz zaferini bu savaşta k
azanarak, İnebahtı, Modon, Koron ve Navarin kalelerini Venediklilerden almıştır.

3)- Osmanlı-İran İlişkileri:

İran'da Akkoyunlu Devleti'nin yerine Safevi Devleti kurulmuştu. Safeviler:
 
- Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istiyorlardı.
- Anadolu'ya gönderdikleri dervişlerle Şii mezhebini Anadolu'da yaymaya çalışıyorlardı.
Safevilerin bu faaliyetleri sonucu 1511 yılında Anadolu'da Şah Kulu İsyanı çıktı. O sırada Trabzon valisi olan
Şehzade SELİM (Yavuz), babası II. Bayezıt'ın Safevi ve Şii tehlikesine karşı yeterli önlem almaması üzerine
Yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah oldu.

4)- II. Bayezıt Döneminde Osmanlı Memlük İlişkileri:

Osmanlı Memlük ilişkilerinin bozulma sebepleri:
Fatih Döneminde Hicaz suyolları meselesi (Fatih Memlük Sultanına Mekke yolunda gerekli önlemlerin
alınarak hacıların rahatça seyahat etmelerinin sağlanmasını rica etmişti. Ancak Memlükler bu isteği iç
işlerine karışma şeklinde yorumlamışlardı).  
 

YAVUZ SULTAN SELİM DÖNEMİ (1512–1520)

Babası II. Bayezıt'ın doğudaki Safevi tehlikesine karşı önlem almaması üzerine, Yavuz Sultan
Selim yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah oldu.
NOT: Bu olay Yeniçerilerin bir şehzadenin tahta geçmesinde doğrudan rol oynadıkları ilk  gelişmedir.
YAVUZ DÖNEMİNİN ÖNEMLİ OLAYLARI:
1)     Şehzadeler Sorunu
2)     İran Seferi ve Çaldıran Savaşı(1514)
3)     Turnadağ savaşı(1515) Mısır Seferi(Memlük Seferi)
1)- Şehzadeler Sorunu:
Yavuz Sultan Selim babasının yerine tahta geçtikten sonra, ağabeyleri Ahmet ve  Korkut'un tahtı ele geçirmelerini engellemek amacıyla  Fatih Kanunnamesine dayanarak  şehzadeleri etkisiz hale getirdi. 
Not: Böylece Yavuz, Cem olayına benzer bir olayın yaşanması ve Avrupa’nın işe  karışmasını engellemiş oldu.
2)- İran Seferi Ve Çaldıran Savaşı(1514)
Sebep: Safevilerin Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istemeleri ve Şiilik propagandası yapmaları.
Savaş: 1514 yılında Safevi Devleti hükümdarı ŞAH İSMAİL ile Osmanlı Hükümdarı  YAVUZ arasında ÇALDIRAN ovasında yapıldı.  Savaşı Osmanlılar kazandı.
Önemi: Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da şiilik tehlikesi ortadan kalktı.
3)- Turnadağ Savaşı(1515)
Bu savaşla Anadolu Beyliklerinin (Dulkadir ve Ramazanoğulları) siyasi varlığı kesin olarak  sona erdi. Böylece Anadolu Türk Birliği  sağlandı.
4)- Mısır Seferi (Memlük Seferi)
Sebepleri:
Ø Fatih döneminde başlayan Hicaz suyolları meselesi
Ø Memlüklerin Cem Sultan'ı himaye etmeleri
Ø Osmanlılar ile Memlükler arasında Dulkadiroğulları yüzünden çekişme.
Ø Memlüklerin Şah İsmail ile ittifak kurmaları.
Ø Yavuz'un Memlük topraklarını ele geçirerek Baharat Yolunu denetim altına almak istemesi.
Ø Her iki devletinde Türk-İslam dünyasının lideri olma mücadelesi.
Savaşlar: Yavuz Sultan Selim 1516' da Mercidabık Savaşında Memlük ordusunu yenerek  Suriye ve Filistin topraklarına sahip oldu. 1517'de Ridaniye Savaşında bu devleti ortadan  kaldırdı. Mısır toprakları Osmanlılara katıldı.
Mısır Seferinin Sonuçları:
· Memlük Devletinin ortadan kalkmasıyla bu devletin toprakları Osmanlılara katıldı.  ( Suriye, Filistin, Hicaz, Mısır)
· Baharat yolunun denetimi Osmanlı Devletine geçti.
· Halifelik ve İslam'ın kutsal emanetleri Osmanlılara geçti. (Böylece Osmanlı Devleti İslam  Dünyasının Lideri oldu.)
· Venedikliler Kıbrıs Adası için Memlüklere verdikleri vergiyi Osmanlılara vermeye başladılar.
Not: Osmanlı Devleti Baharat yolundan beklenen ticari kazancı elde edemedi. Çünkü Avrupalıların  Ümit Burnu'nu bulmalarıyla Coğrafi  yollar değişmiştir.
Not: Yavuz'un İran ve Mısır seferleri sonucunda burada bulunan kültürel eserler ile bilim adamları  ve sanatçılar İstanbul'a getirilmiş,  böylece Osmanlı Kültüründe doğunun etkisi artmıştır.
Yavuz Sultan Selim'in Doğu Siyaseti:
 Yavuz Sultan Selim'in amacı bütün Türkleri ve Müslümanları tek bayrak altına toplayarak  Türk-İslam  birliğini sağlamaktı.
SON DAKİKA HABERLERİ


 

Facebook beğen
 
Reklam
 
TARİHTE BUGÜN
 

Tarihte Bugün v.5.0
 
Bugün 277 ziyaretçi (429 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=