YGS-LYS-KPSS TARİH DERS NOTLARI VE SORULARI
   
 
  Trablusgarp ve Balkan Savaşları
TRABLUSGARP SAVAŞI (1911-1912)

Trablusgarp Savaşı’nın Nedenleri:
  1. Birliğini geç tamamlayan İtalya’nın ham madde ve pazar arayışı. 
  2. Trablusgarp’ın hammadde kaynakları bakımından zengin olması ve İtalya’ya yakın olması.
  3. Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp’ı savunacak güçte olmaması.Açıklama:Osmanlı Devleti Mısır, İtalya’nın Trablusgarp’ı işgalini onaylayan İngiltere’nin elinde olduğundan dolayı karadan, donanmasının yetersizliğinden dolayı denizden de yardım edemezdi. 
  4. İtalya’nın, Trablusgarp’ın işgali için, Avrupa devletlerinin onayını alması.
  5. İtalya’nın, Trablusgarp’ın uygarlıkta geri bırakıldığı ve burada İtalyanlara kötü davranıldığı iddiası.
Trablusgarp’ın İşgali:
  • İtalya, 28 Eylül 1911’de Trablusgarp’a asker çıkararak burayı işgale başladı.
  • Osmanlı Devleti bölgeyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı bir grup vatansever subay (M. Kemal, Enver Paşa, Nuri Conker, Ali Çetinkaya, Fethi Okyar), halkı teşkilatlandırmak için Trablusgarp’a gitti.
  • Bölgeye giden subaylardan Mustafa Kemal Derne ve Tobruk’u teşkilatlandırırken; Enver Paşa Bingazi’yi teşkilatlandırdı.
  • İtalyanlar, teşkilatlanmış olan asker ve halk karşısında başarılı olamayacağını anlayınca; Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için On İki Ada ve Rodos’u işgal etti ve Çanakkale Boğazı’nı kuşattı.
  • Trablusgarp Savaşı devam ederken Balkan Savaşı patlak verdi. İki düşmanla birlikte savaşamayacağını anlayan Osmanlı Devleti İtalyanlarla İsviçre’de Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kaldı (15 Ekim 1912). 
Uşi Antlaşması (15 Ekim 1912):     
 
                                                       
1-Trablusgarp ve Bingazi İtalyanlara verildi.
Açıklama: Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprak parçasını İtalya’ya vermiş böylece Kuzey Afrika’daki varlığı sona ermiştir.                                                                           
2-Oniki Ada, Balkan Savaşları sonuçlanana kadar geçici olarak, İtalyanlara bırakıldı.
Açıklama: Birinci Dünya Savaşı esnasında İtilaf Devletleri gizli anlaşmalarla Oniki Ada’yı İtalya’ya bıraktılar. Lozan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan İtalya II. Dünya Savaşından sonra ise bölgeyi Yunanistan’a bıraktı (10 Şubat 1947’de Paris Barış Antlaşması).
3-İtalya, diğer devletlerin onaylaması halinde kapitülasyonların kaldırılmasına karşı çıkmayacak.
4-Trablusgarp dini bakımdan halifeye bağlı kalacak.
Açıklama: Osmanlı Devleti Trablusgarp halkıyla olan dini-kültürel bağını sürdürmeyi hedeflemiştir.

Trablusgarp Savaşı’nın Sonuçları:
  • Kuzey Afrika’da İtalyan sömürge dönemi başladı.
  • Oniki Ada fiilen Osmanlı Devleti’nin elinden çıktı.
  • Mustafa Kemal Paşa, Trablusgarp’ta kazandığı başarılar sonucu binbaşı oldu.
  • Trablusgarp Savaşından cesaret alan Balkan Devletleri Osmanlı Devletine savaş açtılar.
  • Osmanlı Devleti’nin topraklarını emperyalizme karşı koruyamayacağı gerçeği ortaya çıktı.
NOT: Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal’in emperyalizme (sömürgeciliğe) karşı ilk savaşıdır.

BALKAN SAVAŞLARI (1912-1923)

I.  BALKAN SAVAŞI

Savaşın Nedenleri:
  1. Rusya’nın Balkanlarda takip ettiği Panslavizm politikası ve bu politika doğrultusunda Balkan Devletlerini kışkırtması.
  2. Fransız İhtilalı’nın etkisi (Milliyetçilik ve bağımsızlık).
  3. Türklerin Balkanlardan tamamen atılmak istenmesi.
    Açıklama: Balkan Savaşlarından önce; Arnavutluk, Makedonya, Ege Adaları ve tüm Trakya Osmanlı Devleti’nin elindeydi.
  4. Trablusgarp Savaşı esnasında, Osmanlı Devleti’nin güçsüz olduğunun anlaşılması.
  5. Balkan Devletlerinin Osmanlı Devleti’ne karşı ittifak kurmaları.
  6. Avrupalı devletlerin Balkan devletlerini Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtmaları.
Katılan Devletler ve Savaşın Gelişimi:
  • Savaş 8 Ekim 1912’de Karadağ’ın Yenipazar’a saldırması ile başladı. 
  • Balkan Savaşı’nda Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Osmanlı Devleti’ne karşı savaştılar.
Açıklama: Balkan Devletlerinin Bulgaristan önderliğinde birleşip; Osmanlı’ya saldırmasında Rusya etkili olmuştur.
  • Sırplar İşkodra ve Manastır’a; Yunanlılar Yanya ve Selanik’e saldırdılar. Bulgarlar Edirne, Kırklareli ve Lüleburgaz’ı alarak Çatalca’ya kadar ilerlediler. Tüm Makedonya Bulgar, Sırp ve Karadağ orduları tarafından işgal edildi.
  • Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti (28 Kasım 1912).
Açıklama: Osmanlı Devleti’nden ayrılan en son Balkan Devleti Arnavutluktur.
  • Yunanlılar Ege adalarına asker çıkararak İmroz ve Bozcaada dışındaki tüm adaları işgal etti.
Açıklama: Rauf Orbay’ın Hamidiye Kruvazörü ile yaptığı başarılı mücadelelere rağmen Yunanlılar Ege Adalarını işgal etmeyi başarmıştır.
  • Yaşanan bu mağlubiyetler sırasında İttihat ve Terakki Partisi, Bab-ı Âli Baskını sonucunda hükümeti tam olarak ele geçirdi (23 Ocak 1913).
Açıklama: Bab-ı Ali Baskını ile İttihat ve Terakki Partisinin resmî iktidar dönemi başlamıştır.
  • Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenilerek Çatalca’ya kadar geriledi.
  • Osmanlı Devleti, Avrupalı Devletlerin aracılığıyla ateşkes istedi ve 30 Mayıs 1913 tarihinde Londra Antlaşması’nı imzaladı.
Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)
  1. Midye-Enez çizgisinin batısındaki topraklar Balkan devletlerine bırakıldı.
  2. Açıklama: Osmanlı Devleti, Gelibolu Yarımadası hariç olmak üzere, Doğu Trakya ve Balkan topraklarının tamamını kaybetmiştir.
  3. Selanik, Güney Makedonya ve Girit Yunanistan’a verildi.
  4. Kavala, Dedeağaç ile bütün Trakya Bulgaristan’a verildi.
  5. Orta ve Kuzey Makedonya ise Sırbistan’a verildi.
  6. Ege adalarının durumu ve Arnavutluğun sınır durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı.
NOT:
Londra Antlaşması, İkinci Balkan Savaşı’nın çıkması üzerine yürürlükten kalkmıştır.
  • Mustafa Kemal’in ordunun siyasete girmemesi şeklindeki görüşünün doğruluğu ispatlanmış ve Mustafa Kemal siyaseti bırakmıştır.
  • Bulgaristan’ın güçlenmesi ve Osmanlı Devleti’nden alınan toprakların paylaşımındaki sorunlar II. Balkan Savaşı’nın çıkmasına neden olmuştur.
Osmanlı Devleti’nin Başarısız Olma Nedenleri:
  • Partiler arasındaki hükümeti ele geçirme mücadelesi.
  • Ordunun siyasete ka¬rışması.
  • Ordunun savaşa hazır olmaması ve donanmanın yetersiz olması.
  • Savaştan önce askerlerin bir bölümünün terhis edilmesi.
  • Avrupa devletlerinin Balkan devletlerini desteklemesi
  • Balkan devletlerinin birlikte hareket etmesi
  • Balkan devletlerinin ulaşım ve iletişim imkânlarını etkisiz hale getirmelerinden dolayı Osmanlı ordusunda iletişim ve ulaşım bozukluğu olması. 
  • Makedonya ve Arnavutluktaki isyanlar,
II. BALKAN SAVAŞI

Savaşın Nedeni:
Bulgaristan’ın I. Balkan Savaşı sonucunda en büyük payı almasının ve Ege Denizine ulaşmasının diğer Balkan Devletlerini rahatsız etmesi.
Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan’a karşı birleşmiş ve II. Balkan Savaşı başlamıştır. Bulgaristan’ın zor durumda olduğunu gören Enver Paşa harekete geçerek, Edirne ve Kırklareli’ni Bulgarlardan almıştır. (Mustafa Kemal Edirne’nin kurtuluşunda görev almıştır).
II. Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan’ın yenilerek barış istemesi üzerine Bükreş Antlaşması imzalandı.

Savaş Sonunda Yapılan Antlaşmalar:

1-Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913):

 Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında yapıldı.
Açıklama:
  • Bu antlaşmaya göre, Manastır, Üsküp ve Priştine Sırbistan’a, Serez, Drama ve Selanik Yunanistan’a, Güney Dobruca Romanya’ya verilmiştir.
  • Bulgaristan Ege Denizi ile bağlantısını devam ettirmiştir.
  • Bu antlaşmaya Balkanlarda toprağı olmadığı için Osmanlı Devleti katılmamıştır.
2-İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913)

İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalandı.
Antlaşmanın İçeriği:
  • Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı Devletinde kaldı. Kavala ve Dedeağaç Bulgaristan’a bırakıldı.
  • Meriç nehri iki ülke arasında sınır kabul edildi.
  • Bulgaristan’daki Türklerin hakları güvence altına alındı.
Açıklama:
  • Bulgaristan’ın Ege Denizi ile bağlantısı kesilmemiştir.
  • Yaklaşık olarak bugünkü Türk-Bulgar sınırı çizilmiştir.
  • Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı öncesinde; Bulgaristan üzerinden Almanya ile kara bağlantısı kurabilmek için Dimetoka’yı Bulga¬ristan’a bırakmıştır.
3-Atina Antlaşması (14 Kasım 1913):

Atina Antlaşması Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalandı.
Antlaşmanın İçeriği:
  • Yunanistan’daki Türklerin hakları güvence altına alındı.
  • Yanya, Girit ve Selanik Yunanistan’a bırakıldı.
4-İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914):
İstanbul Antlaşması Osmanlı devleti ile Sırbistan arasında imzalandı. Osmanlı’nın Sırbistan ile sınırı olmadığı için; bu antlaşma ile yal¬nızca Sırbistan’da kalan Türklerin hakları güvence altına alındı.
NOT:İmzalanan bu antlaşmalarla Balkanlar’da azınlık durumuna düşen Türklerin hakları güvence altına alınmıştır.

BALKAN SAVAŞLARININ SONUÇLARI
  1. Balkan savaşları sonucunda Osmanlı Devleti, tüm Makedonya, Arnavutluk, Batı Trakya ve Ege adalarını (Gökçeada ve Bozcaada hariç) kaybetti ve Balkanlardaki varlığı Doğu Trakya ile sınırlı kaldı.
  2. Elimizden çıkan Balkan topraklarından Anadolu’ya göç başladı.
  3. Osmanlı Devleti’nin, kendisinden ayrılan küçük devletlerle bile başa çıkamayacak kadar güçsüz olduğu ortaya çıktı.
  4. İttihat ve Terakki Partisi savaştan sonra; orduyu, gençleştirmek ve Almanya’dan subaylar getirerek modernize etmek için harekete geçti, fakat I. Dünya savaşının başlaması nedeniyle bu düşüncesi sonuçsuz kaldı.
  5. Osmanlı Devleti’nin Almanya’dan faydalanarak orduyu ıslah etmek istemesi Osmanlı Devleti ile Almanya’yı birbirine daha fazla yaklaştırdı.
  6. Batı Trakya Türkleri, Ege’de kıta sahanlığı, hava sahası ve karasuları gibi günümüze kadar gelecek sorunlar başladı.
       Açıklama: 
  • Arnavutluk Balkan Savaşlarına katılmamıştır.
  • Türk ordusu II. Balkan Savaşında sadece Bulgaristan ile savaşmıştır.
  • Balkan Savaşları Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşına girmesinde etkili olmuştur.
  •  
SON DAKİKA HABERLERİ


 

Facebook beğen
 
Reklam
 
TARİHTE BUGÜN
 

Tarihte Bugün v.5.0
 
Bugün 1 ziyaretçi (35 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=